BANK KOMÓREK KRWIOTWÓRCZYCH
Centralny Szpital Kliniczny
Zakres działalności
Na terenie BKK znajduje się Pracownia Aferezy, która formalnie wchodzi w skład Ośrodka Pobierającego Kliniki.
BKK składa się z części bankowej (A) i diagnostycznej (B).
1. Bankowanie
BKK prowadzi działalność na rzecz Oddziału Klinicznego Hematologii i Oddziału Transplantacji Szpiku i Terapii Komórkowych Centralnego Szpitala Klinicznego oraz Oddziału Klinicznego Hematologii i Pediatrii Dziecięcego Szpitala Klinicznego UCK WUM w zakresie szeroko rozumianego bankowania komórek – przetwarzania, przechowywania, kontroli jakości i dystrybucji:
- własnych komórek krwiotwórczych ze szpiku pozyskanych drogą aferezy z krwi obwodowej chorych dorosłych oraz dzieci zakwalifikowanych do zabiegów przeszczepienia autologicznego– zabiegi te wykonywane są w Oddziale Transplantacji Szpiku i Terapii Komórkowych, Oddziale Klinicznym Hematologii CSK oraz w Oddziale Klinicznym Hematologii i Pediatrii DSK;
- komórek krwiotwórczych ze szpiku i komórek krwiotwórczych pozyskiwanych metodą aferezy oraz limfocytów z krwi obwodowej od dawców spokrewnionych i niespokrewnionych do przeszczepień alogenicznych– zabiegi te wykonywane są w Oddziale Transplantacji Szpiku i Terapii Komórkowych, Oddziale Klinicznym Hematologii CSK oraz w ośrodkach transplantacyjnych innych niż w/w Oddział;
- komórek krwiotwórczych ze szpiku i komórek krwiotwórczych pozyskiwanych metodą aferezy oraz limfocytów z krwi obwodowej w ośrodkach pobierających materiał przeszczepowy w kraju oraz poza Polską, który transportowany jest z tych ośrodków do dla chorych leczonych w w/w Oddziale;
- przygotowywania preparatów komórkowych do fotoimmunoterapii (leczenie ostrej i przewlekłej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi), preparatów immunoselekcji pozytywnej i negatywnej komórek; w przyszłości – przygotowania preparatów do immunoterapii komórkami CAR T.
BKK wyposażony jest w wymagane urządzenia do przetwarzania komórek krwiotwórczych/limfocytów i innych preparatów komórkowych w systemie zamkniętym (komora laminarna, zgrzewarka do jałowego łączenia drenów, wirówka, lodówki) ich przechowywania w kriostatach oraz wykonywania badań z zakresu kontroli jakości (badania cytometryczne i morfologii) wytworzonych przeszczepów/preparatów komórkowych. Preparaty do fotoimmunoterapii wykonywane są z wykorzystaniem urządzenia UVA PIT System, a do immunoselekcji komórek z wykorzystaniem urządzenia CliniMacs. Powyższe czynności wykonywane są w Pracowni Preparatyki oraz Pracowni Krioprezerwacji.
W Pracowni Aferez wykonywane są zabiegi pobrań z krwi obwodowej (afereza): komórek krwiotwórczych i limfocytów przeznaczonych do przeszczepień auto/alogenicznych, a także zabiegi plazmaferezy leczniczej. Ww. zabiegi wykonywane są przy użyciu 4 separatorów komórkowych SPECTRA Optia.
W ramach współpracy z Ośrodkami Dawców Szpiku (Fundacja DKMS, RCKiK Białystok) dokonywane są w BKiKP pobrania oraz kontrola jakości i dystrybucja preparatów komórkowych dawców allogenicznych niespokrewnionych dla biorców w Polsce i poza jej granicami. Rocznie dystrybuowanych przez BKKiKP jest ok. 350 preparatów komórkowych.
BKK posiada pozwolenie Ministra Zdrowia na ww. realizowane czynności (link www. kcbtik.pl)
BKK umieszczony jest na liście Europejskiego Kompendium Banków Tkanek i Komórek (EU Coding Platform (zakładka EU TE list) pod numerem PL 001269
BKK znajduje się w ewidencji laboratoriów prowadzonej przez Krajową Radę Diagnostów Laboratoryjnych pod numerem identyfikacyjnym 2633
2. Diagnostyka
Pracownia Cytometrii Przepływowej – wykonywanie badań immunofenotypu komórek u chorych z chorobami układu krwiotwórczego oraz chłonnego, kontroli jakości przeszczepów, preparatów komórkowych z uwzględnieniem wytycznych krajowych i międzynarodowych towarzystw naukowych i grup roboczych oraz Światowej Organizacji Zdrowia.
Pracownia Cytomorfologii – wykonywanie badań mikroskopowej oceny cytologicznej szpiku i krwi obwodowej u chorych z chorobami układu krwiotwórczego oraz chłonnego; kontrola morfologii szpiku chorych z PBSZ leczonych blokerami kinazy tyrozynowej.
Pracownia Morfologii – wykonywanie morfologii i rozmazów krwi chorych z chorobami układu krwiotwórczego oraz chłonnego, morfologii krwi zdrowych dawców allogenicznych, morfologii preparatów komórkowych i przeszczepów krwiotwórczych, oznaczanie protoporfiryny cynkowej (ZPP) w krwi obwodowej, oznaczanie poziomu erytropoetyny w niedokrwistościach
Pracownia Hodowli Komórek – badanie spontanicznego wzrostu komórek linii eytroidalnej, granulocytowej i magakariocytowej (hodowle CFU-E, CFU-G, CGU-Meg) np. u chorych z czerwienicą prawdziwą, z zaburzeniami mieloproliferacji.
Wykonywane badania
Pracownia Cytometrii Przepływowej:
- ocena fenotypu komórek rozrostowych w szpiku chorych na ostre białaczki, służąca do określenia rodzaju białaczki i ustalenia fenotypów aberrantnych do monitorowania choroby resztkowej;
- ocena fenotypu komórek rozrostowych u chorych na przewlekłe choroby limfoproliferacyjne;
- cytometryczna ocenę subpopulacji i fenotypu komórek szpiku u chorych w zespołach mielodysplastycznych i mieloproliferacyjnych;
- monitorowanie leczenia, w tym ocena choroby resztkowej;
- badanie subpopulacji limfocytów we krwi obwodowej i szpiku;
- ocena odsetka i żywotności komórek CD34(+)/CD3 we krwi, produktach aferezy, preparatach szpiku kostnego.
Badania wykonywane są metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej z wykorzystaniem cytometrów przepływowych FACS Canto II (8 kolorów) i FACS Lyric (10 kolorów) firmy Becton Dickinson.
Pracownia Cytomorfologii:
- ocena rozmazu krwi obwodowej w ramach konsultacji lekarskich wykonywana z wykorzystaniem mikroskopu dydaktycznego,
- ocena rozmazu szpiku dorosłych oraz dzieci wykonywana z wykorzystaniem mikroskopu dydaktycznego,
- ocena magazynów żelaza met. Pearl’sa (syderoblasty).
Pracownia Morfologii
- badania morfologiczne wykonywane są przy pomocy analizatora hematologicznego 5 diff DXH 800 firmy Beckman Coulter,
- mikroskopowa ocena rozmazów z krwi obwodowej,
- ocena FAG (fosfataza alkaliczna granulocytów) na szkiełkach mikroskopowych,
Pracownia Hodowli Komórek
Zakładanie hodowli komórkowych z wykorzystaniem komercyjnych podłoży MethoCult i MegaCult oraz wzbogaconej pożywki IMDM.
Główne osiągniecia
dr n. przyr. Elżbieta Urbanowska – Członek Zespołu Roboczego ds. koordynacji funkcjonowania i rozwoju standardu ISBT 128 – powołanie przez Ministra Zdrowia, Przewodnicząca Zespołu Ekspertów do opiniowania jednostek ubiegających się o akredytację do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie laboratoryjnej hematologii medycznej.
Współpraca
- Krajowe Centrum Bankowania Tkanek i Komórek w Warszawie,
- Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant” w Warszawie,
- Ośrodki Dawców Szpiku: Fundacja DKMS, Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Białymstoku, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie
Członkostwo w następujących organizacjach/towarzystwach
- Polskie Towarzystwo Hematologów i Transfuzjologów,
- Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej,
- Polskie Towarzystwo Cytometryczne.
Przygotowanie dawcy do pobrania komórek
- Szpiku – dawca zgłasza się z dowodem osobistym do BKK w uzgodnionym z BKK terminie i zostaje zapisany do Szpitala . Uzgodniony termin to zwykle jeden dzień przed pobraniem szpiku na bloku operacyjnym Szpitala. W tym dniu dokonywane jest w BKK pobranie próbek krwi na badania diagnostyczne. Dawca dwukrotnie jest informowany (w dniu wykonywania badań kwalifikacyjnych i w dniu zgłoszenia się do BKK w umówionym terminie) przez personel BKK o postępowaniu w dniu poprzedzającym zabieg. Postępowanie to dotyczy wykonania toalety, spożywania posiłków oraz zachowania po przeprowadzonym zabiegu pobrania szpiku. Następnie dawca udaje się do wskazanego przez personel BKK Oddziału Klinicznego Szpitala, w którym przebywa do czasu przetransportowania go na Blok Operacyjny. Następnego dnia po pobraniu szpiku dawca zgłasza się do BKK na kontrolną morfologię krwi i zmianę opatrunku. Otrzymuje wówczas zwolnienie lekarskie, wypis ze Szpitala oraz legitymację i odznakę „Dawcy Przeszczepu”.
- Komórek z krwi obwodowej (afereza) – dawca zgłasza się do BKK o godz. 8.00 z Oddziału Klinicznego Hematologii, Oddziału Transplantacji Szpiku i Terapii Komórkowych lub z domu z dowodem osobistym, po posiłku i po wypiciu około 500 ml płynu, w odzieży nie krępującej ruchu. Dawca z Oddziału Klinicznego jest przywożony przez personel Oddziału. Dawca przychodzący z domu jest zapisywany do Szpitala . Przed przystąpieniem do zabiegu dawca ma pobieraną krew na morfologię i oznaczenie liczby komórek krwiotwórczych CD34 dod. oraz jest badany przez lekarza. W czasie zabiegu można korzystać z laptopów, czytać, spać, można też spożyć posiłek. Nie jest zabroniona obecność osoby towarzyszącej. Zabieg trwa około 4 godz. Po skończonym zabiegu dawca zawożony jest do Oddziału Klinicznego lub udaje się do domu. Dawca alogeniczny otrzymuje zwolnienie lekarskie (jeśli potrzebne), wypis ze Szpitala oraz legitymację i odznakę „Dawcy Przeszczepu”.
Zespół
dr n. przyr. Elżbieta Urbanowska
Kierownik Banku Komórek Krwiotwórczych
specjalista analityki klinicznej i laboratoryjnej hematologii medycznej
tel. 22 599 14 08
Kadra lekarska
mgr analityki klin. Małgorzata Król
specjalista analityki klinicznej i laboratoryjnej hematologii medycznej
dr n. med. Maria Król
specjalista analityki klinicznej i laboratoryjnej hematologii medycznej
dr n. med. Magdalena Feliksbrot-Bratosiewicz
specjalista analityki klinicznej i laboratoryjnej hematologii medycznej
mgr analityki klin. Beata Blajer
specjalista analityki klinicznej i laboratoryjnej hematologii medycznej
mgr biol. Urszula Wilkowojska
specjalista analityki klinicznej
mgr biol. Jolanta Witkowska
st. tech. Urszula Jóźwiak
st. tech. Halina Kopczyńska
st. tech. Urszula Wasiak
pomoc lab. Małgorzata Gajowa
pomoc lab. Sabina Sochocka
lek. Kamila Skwierawska
Lekarz nadzorujący
dr n. med. Rafał Machowicz
Lekarz nadzorujący
Kadra pielęgniarska
Katarzyna Cieplik
st. pielęgniarka
Małgorzata Zdziebłowska
st. pielęgniarka
- Blok C, Niski parter
- ul. Banacha 1A, 02-097 Warszawa
- Sekretariat Banku Komórek Krwiotwórczych
- 22 599 14 02
- bkk.csk@uckwum.pl
Pracownie:
- Pracownia Preparatyki Komórek Krwiotwórczych
- Pracownia Krioprezerwacji
- Pracownia Cytometrii Przepływowej
- Pracownia Cytomorfologii
- Pracownia Morfologii
- Pracownia Hodowli Komórek
- Pracownia Aferez